IP tĩnh và IP động là gì?
IP động được cấp tự động từ một kho địa chỉ và có thể thay đổi khi modem khởi động lại, khi hết thời gian cấp phát hoặc khi nhà mạng điều chỉnh hệ thống. IP tĩnh được gán cố định cho đường truyền hoặc thiết bị, không thay đổi trừ khi bạn hoặc nhà mạng chủ động đổi.
Khái niệm này áp dụng ở hai cấp. Nhà mạng cấp cho modem một IP công khai, có thể động hoặc tĩnh. Trong nhà, modem cấp cho mỗi thiết bị một IP nội bộ, thường là động qua DHCP, nhưng bạn có thể đặt cố định cho máy in hay camera.
Gói cước gia đình mặc định dùng IP động vì rẻ và dễ quản lý, giúp nhà mạng tận dụng nguồn IPv4 vốn đã khan hiếm.
Ưu và nhược điểm
IP động không cần cài đặt, không tốn thêm phí và thay đổi định kỳ, giúp giảm nhẹ việc bị theo dõi lâu dài chỉ dựa vào IP. Nhược điểm là các dịch vụ cần địa chỉ cố định, như máy chủ tại nhà hay danh sách cho phép của công ty, sẽ hỏng khi IP đổi.
IP tĩnh giúp dễ dàng chạy máy chủ, truy cập từ xa vào mạng nhà hoặc công ty, và được đối tác đưa vào danh sách cho phép. Đổi lại, thường phải trả thêm phí hằng tháng (thường đi kèm gói doanh nghiệp), và cần bảo mật kỹ hơn vì địa chỉ cố định dễ bị dò quét.
- IP động: miễn phí, tự động, thay đổi theo thời gian, phù hợp lướt web, xem phim, chơi game.
- IP tĩnh: thường trả phí, không đổi, phù hợp máy chủ, camera, truy cập từ xa, tổng đài IP, whitelist.
Cách biết mạng nhà bạn đang dùng loại nào
Xem IP công khai trên trang tra cứu IP hôm nay, rồi xem lại sau khi khởi động lại modem hoặc sau vài ngày. Nếu IP thay đổi, đó là IP động. Có những IP động giữ nguyên nhiều tuần, nên một lần không đổi chưa chứng minh là IP tĩnh.
Trang quản trị modem, mục WAN, thường ghi rõ kiểu kết nối PPPoE hoặc DHCP (động) hay Static (tĩnh). Hợp đồng hoặc tổng đài nhà mạng cũng có thể xác nhận.
Trên máy tính, phần cài đặt mạng hiển thị “Tự động (DHCP)” với IP nội bộ động và “Thủ công” với IP nội bộ tĩnh.
Sáng thứ Hai: 203.0.113.45
Khởi động lại modem
Trưa thứ Hai: 203.0.113.112 -> IP độngKhi nào nên đăng ký IP tĩnh?
Bạn có thể cần IP tĩnh nếu chạy web server, mail server hay máy chủ game tại nhà hoặc văn phòng, cần truy cập từ xa bằng VPN hay Remote Desktop không qua dịch vụ trung gian, dùng phần mềm kế toán, chấm công yêu cầu whitelist IP, hoặc xem camera từ xa bằng tên miền riêng.
Trước khi trả tiền, hãy thử các giải pháp miễn phí. Dịch vụ DDNS (Dynamic DNS) gắn một tên miền cố định cho IP động, nhiều modem đã tích hợp sẵn. Ứng dụng camera và phần mềm điều khiển từ xa hiện đại kết nối qua máy chủ đám mây nên không cần IP tĩnh. Nếu nhà mạng đặt bạn sau CGNAT, IP động sẽ không nhận kết nối từ ngoài vào, khi đó gói IP tĩnh hoặc IP công khai riêng là giải pháp thông dụng.
Trong nhà, hãy đặt IP cố định cho máy in, NAS, camera bằng tính năng giữ chỗ DHCP (DHCP Reservation) trên modem thay vì gõ tay trên thiết bị, để tránh xung đột IP.
IP tĩnh và quyền riêng tư
IP tĩnh giống như một mã nhận dạng lâu dài cho đường truyền của bạn. Website và nhà quảng cáo có thể liên kết các lần truy cập qua nhiều tháng dễ hơn so với IP động. Bản thân điều này hiếm khi nghiêm trọng, vì cookie và tài khoản đã nhận diện phần lớn người dùng, nhưng bạn nên biết.
Nếu có IP tĩnh cho công việc nhưng muốn riêng tư khi lướt web cá nhân, hãy dùng VPN. Luôn cập nhật phần mềm và dùng mật khẩu mạnh cho các dịch vụ mở ra Internet.
Dù tĩnh hay động, định vị IP chỉ ước tính khu vực, không thể chỉ ra số nhà của bạn.