Internet ra nước ngoài đi bằng đường nào?
Gần như toàn bộ dữ liệu đi giữa các quốc gia qua biển chạy trên những sợi cáp quang nằm dưới đáy biển. Việt Nam kết nối ra thế giới chủ yếu qua một số tuyến như AAG, APG, IA, AAE-1 và ADC, nối tới Singapore, Hồng Kông, Nhật Bản và Mỹ, nơi đặt máy chủ của rất nhiều dịch vụ lớn.
Mỗi tuyến cáp có dung lượng giới hạn. Nhà mạng thuê dung lượng trên nhiều tuyến và chia tải giữa chúng, kèm một phần kết nối đất liền qua nước láng giềng để dự phòng. Khi mọi thứ ổn, bạn không hề biết dữ liệu của mình đang đi tuyến nào.
Cáp biển hỏng thường xuyên hơn nhiều người nghĩ, chủ yếu do neo tàu, lưới đánh cá hoặc địa chất. Việc sửa chữa cần tàu chuyên dụng, thời tiết thuận lợi và giấy phép, nên có khi mất vài tuần. Đã nhiều lần nhiều tuyến cùng gặp sự cố, khiến truy cập quốc tế ở Việt Nam chậm rõ rệt.
Dấu hiệu nhận biết sự cố cáp
Dấu hiệu điển hình là chậm không đều. Báo trong nước, app ngân hàng và các dịch vụ có máy chủ tại Việt Nam vẫn mượt, trong khi web nước ngoài, một số game, Google Drive, OneDrive, cập nhật phần mềm và công cụ làm việc đặt máy chủ ở nước ngoài trở nên chậm, nhất là buổi tối.
Ping tới máy chủ nước ngoài tăng vọt, ví dụ từ khoảng 40 ms lên hơn 100 ms khi vào máy chủ Singapore, có lúc mất gói. YouTube hay Facebook đôi khi vẫn xem được vì các nền tảng lớn đặt bộ nhớ đệm ngay trong mạng của nhà mạng.
Nếu mọi trang đều chậm, kể cả trang trong nước, hoặc chỉ một thiết bị bị chậm, thì thủ phạm nhiều khả năng là Wi-Fi, modem hoặc gói cước chứ không phải cáp biển.
- Web trong nước nhanh, web nước ngoài chậm.
- Ping và jitter tới máy chủ game quốc tế tăng cao.
- Tải file từ dịch vụ đám mây hoặc máy chủ cập nhật rất chậm.
- Buổi tối tệ hơn, khuya thì đỡ.
- Nhiều người dùng nhà mạng khác nhau cùng than phiền một lúc.
Cách biết lỗi do cáp hay do mạng nhà mình
Hãy đo tốc độ bằng máy cắm dây hoặc đứng gần modem, chọn máy chủ trong nước. Nếu kết quả gần đúng gói cước thì đường truyền nhà bạn vẫn ổn. Sau đó so sánh ping tới một trang trong nước và một máy chủ nước ngoài quen thuộc. Chênh lệch lớn bất thường so với tuần trước là dấu hiệu nghẽn quốc tế.
Hỏi thử hàng xóm hoặc người dùng nhà mạng khác. Nhà mạng và báo chí thường thông báo khi có sự cố cáp, và các hội nhóm công nghệ cũng nhanh chóng tràn ngập bài phàn nàn.
Đo vào các giờ khác nhau cũng giúp ích. Nếu sau nửa đêm mạng bình thường nhưng 8 giờ tối lại chậm, đó là nghẽn do dung lượng quốc tế bị thiếu chứ không phải modem hỏng.
ping vnexpress.net -> 8 ms (trong nước, bình thường)
ping 1.1.1.1 -> 35 ms (thường có máy chủ gần, bình thường)
ping speedtest.singapore -> 180 ms (quốc tế, cao hơn hẳn mọi khi)
Kết luận: đường truyền nhà ổn, tuyến quốc tế đang nghẽnCách nào thực sự có ích, cách nào không
Không có cài đặt nào làm cáp hỏng nhanh lại được, nhưng bạn có thể né những tuyến tệ nhất. Ưu tiên dịch vụ có máy chủ gần hoặc có bộ nhớ đệm trong nước. Nhiều game cho chọn khu vực máy chủ; chọn khu vực còn đi qua tuyến ổn định có thể giảm lag đáng kể.
Đổi DNS đôi khi giúp vì DNS khác có thể đưa bạn tới một máy chủ CDN khác, nhưng nó không làm cáp nhanh hơn, và DNS đặt quá xa còn có thể làm tệ hơn. VPN đôi khi cải thiện một tuyến cụ thể nếu máy chủ VPN tình cờ đi đường ít nghẽn hơn, nhưng thường cộng thêm độ trễ và có thể làm chậm hơn.
Hãy dời việc tải file lớn, sao lưu và cập nhật sang giờ thấp điểm, và dùng 4G/5G làm phương án tạm nếu nhà mạng di động của bạn đi tuyến quốc tế khác.
- Chọn máy chủ game và công việc ở khu vực gần nhất có thể.
- Tải file lớn vào ban đêm.
- Thử dùng 4G/5G cho việc gấp cần truy cập nước ngoài.
- Thử đổi DNS hoặc bật VPN từng thứ một, chỉ giữ lại nếu đo tốc độ thấy cải thiện thật.
- Đừng vội nâng gói cước; điểm nghẽn nằm ngoài nhà bạn.
Kỳ vọng thực tế
Sự cố cáp nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn và phần lớn cũng ngoài tầm của nhà mạng. Nhà mạng có thể định tuyến lại và thuê thêm dung lượng tạm thời, nhưng chất lượng thường chỉ trở lại bình thường khi tàu sửa cáp làm xong.
Hãy cảnh giác với ứng dụng hay dịch vụ quảng cáo “vượt đứt cáp”. Tốt nhất chúng chỉ đi một tuyến khác mà bạn tự kiểm tra được; tệ nhất là thu thập dữ liệu của bạn mà chẳng giúp gì nhiều.
Ghi lại kết quả đo tốc độ và ping mỗi ngày giúp bạn biết khi nào tình hình cải thiện, đồng thời có bằng chứng khi cần phản ánh với nhà mạng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao xem YouTube vẫn ổn mà chơi game thì lag? Các nền tảng video lớn lưu sẵn nội dung trong nước, còn máy chủ game thường ở nước ngoài và cần kết nối trực tiếp, độ trễ thấp.
Nâng gói cước có giúp không? Khi đang có sự cố cáp thì hầu như không. Đường truyền vào nhà bạn không phải điểm nghẽn, gói nhanh hơn chủ yếu giúp truy cập trong nước.
Có phải modem nhà tôi hỏng không? Nếu web trong nước và đo tốc độ máy chủ gần vẫn nhanh, modem gần như chắc chắn vẫn ổn.