Bước đầu tiên: đo tốc độ
Trước khi chỉnh bất cứ thứ gì, hãy đo. Chạy bài đo tốc độ trên thiết bị đang chậm, sau đó đo thêm một lần bằng máy tính cắm dây mạng trực tiếp vào modem. Nếu cắm dây nhanh gần bằng gói cước mà Wi-Fi lại chậm, vấn đề nằm trong nhà. Nếu cả hai đều chậm, nhiều khả năng do modem, đường dây hoặc nhà mạng.
Ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên và ping của mỗi lần đo. Có số liệu cụ thể giúp bạn biết cách nào hiệu quả, và giúp tổng đài viên xử lý nhanh hơn khi bạn gọi báo hỏng.
- Đo trên thiết bị đang chậm qua Wi-Fi.
- Đo trên máy cắm dây mạng gần modem.
- Khởi động lại modem, chờ 2 phút rồi đo lại.
- So sánh với tốc độ ghi trong hợp đồng.
Nguyên nhân 1–5: Wi-Fi và modem
1. Khoảng cách và tường. Sóng Wi-Fi yếu đi rất nhanh khi đi qua tường bê tông, sàn nhà và cửa sắt, điều rất phổ biến ở nhà ống nhiều tầng. 2. Dùng băng tần 2.4 GHz. Băng tần này đi xa nhưng chậm và dễ nhiễu; khi ở gần modem hãy chọn mạng có đuôi 5G hoặc 5GHz.
3. Nhiễu kênh. Ở chung cư hay khu trọ, hàng chục mạng Wi-Fi có thể dùng chung một kênh. 4. Modem quá cũ. Modem đời cũ không hỗ trợ Wi-Fi 5 hoặc Wi-Fi 6 nên không đạt được tốc độ gói cước cao; bạn có thể đề nghị nhà mạng đổi modem mới. 5. Nhà rộng hoặc nhiều tầng. Một modem khó phủ sóng cả nhà; hệ thống Wi-Fi Mesh hoặc kéo dây mạng lên tầng hiệu quả hơn bộ kích sóng giá rẻ.
Khởi động lại modem giúp xóa các kết nối bị treo. Nếu phải khởi động lại vài ngày một lần, modem có thể đã xuống cấp.
Nguyên nhân 6–9: thiết bị, ứng dụng và cài đặt
6. Quá nhiều thiết bị dùng cùng lúc. Tải game, sao lưu ảnh lên Google Photos hay iCloud, xem phim 4K trên TV đều chia sẻ băng thông. 7. Cập nhật ngầm. Windows Update, Steam và điện thoại thường tự cập nhật vào buổi tối.
8. VPN. VPN mã hóa và đi vòng qua máy chủ ở xa nên làm tăng ping và giảm tốc độ; hãy chọn máy chủ gần như Singapore hoặc Nhật Bản, hoặc tắt VPN để so sánh. 9. DNS chậm. Nếu trang web mất lâu mới bắt đầu tải nhưng khi đã tải thì nhanh, hãy thử đổi DNS sang 1.1.1.1 hoặc 8.8.8.8.
Cũng nên kiểm tra chính thiết bị: điện thoại cũ, laptop đang bật chế độ tiết kiệm pin hoặc trình duyệt mở quá nhiều tab có thể khiến bạn tưởng mạng chậm.
Nguyên nhân 10–12: nhà mạng và cáp quang biển
10. Giờ cao điểm. Nếu buổi sáng mạng nhanh nhưng tối nào cũng chậm, hạ tầng khu vực của nhà mạng có thể đang quá tải. 11. Sự cố cáp quang biển. Việt Nam kết nối quốc tế qua một số tuyến cáp biển như APG, AAG, IA, AAE-1. Khi một tuyến gặp sự cố, truy cập các dịch vụ nước ngoài như YouTube, Facebook, game có máy chủ quốc tế sẽ chậm, trong khi website trong nước vẫn bình thường.
12. Lỗi đường dây hoặc modem. Dây quang bị gập, đầu nối lỏng, hộp cáp ngoài trời bị nước vào hoặc modem hỏng gây chậm và rớt mạng liên tục. Đèn LOS màu đỏ trên modem quang là dấu hiệu mất tín hiệu.
Nếu đo cắm dây vẫn chậm ở nhiều thời điểm sau khi đã khởi động lại thiết bị, hãy gọi tổng đài (Viettel 18008119, VNPT 18001166, FPT 19006600) và đọc kết quả đo.
Gói cước: 300 Mbps
Đo cắm dây 8h00: 285 Mbps tải xuống, 290 Mbps tải lên, ping 6 ms
Đo cắm dây 21h00: 42 Mbps tải xuống, 280 Mbps tải lên, ping 60 ms
Đã khởi động lại modem, ngắt các thiết bị khácCác bước khắc phục nhanh
Phần lớn tình trạng mạng chậm được giải quyết bằng vài bước đơn giản. Làm lần lượt và đo lại sau mỗi bước để biết thay đổi nào có tác dụng.
Nếu tất cả đều không hiệu quả, có thể gói cước hiện tại không còn đủ cho gia đình bạn. Xem bài “Tốc độ mạng bao nhiêu là đủ” để tính mức cần thiết.
- Khởi động lại modem và thiết bị.
- Dùng Wi-Fi 5GHz hoặc cắm dây mạng cho máy quan trọng.
- Đặt modem ở giữa nhà, trên cao, thoáng.
- Tạm dừng tải xuống, sao lưu và cập nhật.
- Đổi DNS sang 1.1.1.1 hoặc 8.8.8.8.
- Đề nghị nhà mạng đổi modem nếu modem quá cũ.
- Gọi tổng đài kèm kết quả đo cắm dây.