Dấu hiệu Wi-Fi bị dùng trộm

Mạng chậm bất thường vào những giờ lạ, đèn modem nhấp nháy liên tục dù các thiết bị trong nhà đều đang nghỉ, hay tốc độ đo được thấp hơn hẳn so với trước là những dấu hiệu đáng ngờ. Rõ ràng nhất là thấy tên thiết bị lạ trong danh sách kết nối.

Tuy nhiên, phần lớn trường hợp “thiết bị lạ” lại là đồ trong nhà: ổ cắm thông minh, camera, TV, máy lọc không khí, hoặc điện thoại của khách từng nhập mật khẩu.

Vì vậy hãy xem danh sách trước khi thay đổi bất cứ điều gì.

Xem danh sách thiết bị trên modem

Mở trình duyệt, gõ 192.168.1.1 (đa số modem Viettel, VNPT, FPT) và đăng nhập bằng tài khoản in ở mặt dưới modem. Tìm mục như Thiết bị đã kết nối, DHCP Client List, Wireless Client hoặc LAN Status.

Các nhà mạng cũng có ứng dụng quản lý trên điện thoại như My Viettel, My VNPT hoặc Hi FPT, cho phép xem thiết bị đang kết nối, đổi mật khẩu và chặn thiết bị chỉ với vài lần chạm. Router Mesh như TP-Link Deco, Xiaomi cũng có ứng dụng riêng.

Mỗi dòng thường gồm tên thiết bị, IP nội bộ, địa chỉ MAC và kiểu kết nối (Wi-Fi hoặc dây).

  1. Tìm địa chỉ modem (Default Gateway).
  2. Đăng nhập trang quản trị hoặc ứng dụng của nhà mạng.
  3. Mở danh sách thiết bị đang kết nối.
  4. Đếm số thiết bị và so với đồ dùng trong nhà.

Cách nhận diện thiết bị lạ

Tắt lần lượt từng thiết bị của bạn và xem dòng nào biến mất khỏi danh sách. Nửa đầu địa chỉ MAC cho biết hãng sản xuất, nên tra cứu MAC có thể cho biết thiết bị lạ là của Samsung, Xiaomi hay một con chip camera.

Lưu ý điện thoại đời mới dùng địa chỉ MAC ngẫu nhiên cho từng mạng Wi-Fi, nên cùng một điện thoại có thể trông như thiết bị mới. Hãy đặt tên cho từng thiết bị quen thuộc để lần sau dễ phát hiện thiết bị lạ.

Ví dụ danh sách thiết bị
Tên             IP             Hãng (MAC)   Kết nối
Me-iPhone       192.168.1.21   Apple        Wi-Fi
Tivi-phong-khach 192.168.1.34  Samsung      Wi-Fi
khong-ro-ten    192.168.1.57   Espressif    Wi-Fi   <- thường là ổ cắm, camera thông minh
PC-lam-viec     192.168.1.10   Intel        Dây mạng

Cách chặn người dùng trộm Wi-Fi

Cách nhanh là chặn thiết bị trên modem (MAC Filter, Access Control hoặc nút Chặn trong ứng dụng). Vì địa chỉ MAC có thể bị thay đổi, cách triệt để nhất là đổi mật khẩu Wi-Fi. Tất cả thiết bị sẽ phải kết nối lại bằng mật khẩu mới, ai không biết sẽ bị loại.

Khi vào cài đặt, hãy chọn bảo mật WPA2-AES hoặc WPA3, tắt tính năng WPS vì dễ bị bẻ khóa, và đổi mật khẩu quản trị modem nếu vẫn là mặc định.

Với khách đến nhà, hãy tạo mạng khách (Guest Wi-Fi) với mật khẩu riêng. Khách vẫn dùng Internet nhưng không thấy máy tính, camera hay ổ cứng mạng của bạn.

Giữ mạng nhà an toàn

Dùng mật khẩu Wi-Fi dài ít nhất 12 ký tự, không dùng số điện thoại hay ngày sinh. Không dán mật khẩu ở nơi khách dễ thấy. Cập nhật phần mềm modem hoặc đề nghị nhà mạng thay modem quá cũ.

Kiểm tra danh sách thiết bị vài tháng một lần, nhất là sau khi có thợ sửa chữa, người thuê trọ mới hay bữa tiệc đông người. Tắt tính năng quản trị từ xa nếu không dùng.

Nếu nghi ngờ ai đó đã truy cập vào thiết bị chứ không chỉ Wi-Fi, hãy đổi các mật khẩu quan trọng từ một thiết bị tin cậy và bật xác thực hai lớp.